به روز شده: 4 ساعت و 57 دقیقه قبل
کد مطلب: 70954
زمان انتشار: چهارشنبه 17 بهمن 1397 - 14:29:34

اینستکس ترتیباتی کارآمد ، یا تدلیسی سیاسی؟!

اینستکس ترتیباتی کارآمد ، یا تدلیسی سیاسی؟!
حقوق بشر  > ایران  - اتحادیه اروپا مدعی شده است که کانال ویژه مالی این سازمان با ایران، در راستای اقدام بشردوستانه با هدف دور زدن تحریم‌های آمریکا، تجارت ایران با اروپا را آزاد خواهد کرد. این در حالی است که کانال ویژه مالی اروپا تنها به امورات بشردوستانه منتهی شده است نه اقتصادی! این گزارش را بخوانید...

به گزارش پایگاه خبری ریشه، ۱۱ بهمن‌ماه کانال ویژه مالی اروپا موسوم به (INSTEX) رسماً راه‌اندازی شد و در بیانیه آن از سوی E3 ادعاشده است که INSTEX از تجارت مشروع اروپا با ایران حمایت می‌کند!

همچنین در ادامه آن در توضیح این کانال ویژه گفته‌شده است که این تجارت در ابتدا بر بخش‌های بسیار ضروری برای مردم ایران مثل دارو، دستگاه‌های پزشکی و کالاهای کشاورزی-غذایی تمرکز می‌کند. هدف بلندمدت INSTEX این است که به روی عاملان اقتصادی کشورهای ثالث که خواهان تجارت با ایران هستند باز باشد و سه کشور اروپایی به تلاش برای رسیدن به این هدف ادامه می‌دهند.

این سه کشور در حالی مدعی مسائل بشردوستانه شده‌اند که این سازوکار هیچ‌گونه کمک اقتصادی به ایران نخواهد کرد و آن‌گونه که اتحادیه اروپا اعلام کرده بود که ما با ایجاد یک کانال ویژه تحریم‌های ایران را دور خواهیم زد درواقع این‌گونه نیست چراکه این مکانیزم تنها برای دارو و غذا است. عملاً ارزی وارد کشور نخواهد شد و صادراتی هم صورت نخواهد گرفت، چراکه مبادلات ارزی بار هم مشمول FATF و تحریم‌های گسترده آمریکا می‌شود، بنابراین عملاً تجارتی با ایران در کار نیست مگر میان شرکت‌های محلی کوچک، که آن‌هم در هاله‌ای از ابهام است.

همچنین دربند دیگر بیانیه سه کشور اروپایی، ادعایی بشردوستانه مطرح‌شده و تحریم‌های آمریکا ظالمانه خوانده‌شده است! E3 در حالی به مسائله حقوق بشری و انسان دوستانه پرداخته است  و شعار دور زدن تحریم‌ها علیه ایران را سر داده است که در همان روز، دور مجدد تحریم‌های حقوق بشری اتحادیه اروپا علیه ایران تصویب شد!

همچنین اتحادیه اروپا متن بیانیه جمع بندی خود را درباره ایران منتشر کرد .در این بیانیه همان‌طور که قبلاً مقامات جمهوری اسلامی ایران پیشینی کرده بودند اروپا ماهیت خود را نشان داد و به مسائله موشکی ایران پرداخت؛ در یک بند این  بیانیه آمده است:

این شورا درباره فعالیت‌های موشک‌های بالستیک ایران نگرانی دارد و از ایران می‌خواهد از انجام این فعالیت‌ها به‌ویژه شلیک موشک‌هایی که با قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت مغایرت دارند، اجتناب کند. ایران کماکان به تلاش‌ها برای افزایش برد و دقت موشک‌های خود و همچنین افزایش شمار آزمایش‌ها و پرتاب‌های عملیاتی خود، ادامه می‌دهد. شورا از ایران می‌خواهد تمامی تدابیر لازم را برای رعایت کامل تمامی قطعنامه‌های شورای امنیت درزمینه ارسال موشک‌ها و مواد و فناوری‌های مرتبط به بازیگران دولتی و غیردولتی در منطقه به‌کار ببندد. این شورا همچنین در چارچوبی گسترده‌تر نگرانی‌های دیرینه و جدی خود از تشکیلات سازی نظامی در منطقه را یادآور می‌شود.

مقامات و تحلیلگران دلسوز کشورمان پیش از افتتاح کانال ویژه اروپا هشدار داده بودند که این کانال بهانه‌جویی اروپا برای وادار ساختن ایران به پذیرفتن مذاکرات موشکی است. کما اینکه در ۱۲ بند بیانیه تنها یک بند مربوط به اجرای اینستکس است!

دربند دیگر این بیانیه در دخالتی آشکار مدعی شده‌اند که شورا، همچنان درباره وضعیت حقوق بشر در ایران نگرانی‌های جدی دارد.

نکته جالبت توجه این بیانیه این است اتحادیه اروپا در غالب اینستکس قصد دارد آرزوهای خود را در قبال ایران اجرایی کند که این امر با واکنش تند مقامات ایران مواجه شد.
ساعاتی پس از انتشار این بیانیه، وزارت خارجه کشورمان پاسخ 12 بند بیانیه شورای اروپایی را داد و خواستار احترام به حقوق کشورمان شد.

همچنین روز گذشته دکتر محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان پس از جلسه کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی،  در رابطه با شروط اروپا برای اجرای اینستکس، به کشورهای اروپایی هشدار داد و گفت: در مورد AFTF برای ما شرط نگذارید.

در همین رابطه آیت‌الله صادق آملی لاریجانی رئیس دستگاه قضا نیز به اروپا هشدار داد و اعلام کرد که ایران شروط تحقیرآمیز اروپا را نخواهد پذیرفت.

اینستکس چه اندازه راهگشای تحریم‌ها خواهد بود؟

تحلیلگران معتقدند اینستکس در شکل کنونی‌اش نمی‌تواند منافع  ایران را تأمین کند. سودای برجام این بود که رابطه تجاری ایران با دنیای خارج به‌صورت عادی برگردد!  در صورتی که اینستکس در مورداجرای کامل تعهدات اروپا در چهار چوب برجام هیچ تضمینی نمی‌دهد.

این در حالی است که کالاهای بشردوستانه که در بیانیه E3 ذکرشده است، شامل کالاهای تحریم شده نبوده‌اند. بنابراین  اینستکس هم احتمالاً نتواند برجام را زنده نگه دارد!

در حقیقت اروپا امتیازی به ایران نداده است و بعد از ماه‌ها تأخیر هنوز به تعهدات خود در چهار چوب برجام عمل‌نکرده است و تا امروز هیچ نشانه‌ای که اروپا تعهدات خود را اجرا خواهد کرد وجود ندارد  .

 مجید شاکری در خصوص کم و کیف کانال مالی اروپا به مشرق گفت: با توجه به دلایل بنیادی و البته تصریحی که در بیانیه اتحادیه اروپا وجود دارد، این کانال برای غذا و دارو و اقدامات بشردوستانه کاربرد دارد.

این تحلیل‌گر اقتصادی افزود: از سویی دیگر نگاهی به محتوای تجارت بین ایران و اتحادیه اروپا نشان می‌دهد که واردات از اروپا بیشتر بر غذا و دارو متمرکز خواهد بود؛ زیرا برای کالاهایی که فناوری بالا دارند عموماً مشکلات تحریمی جدی پیش می‌آید.

اگر اینستکس در سطح کنونی خود باقی بماند، آمریکا عکس‌العمل خصمانه‌ای در مقابل آن نخواهد داشت.  البته آمریکا شعارهایی بر ضد اینستکس خواهد داد ولی در عمل کار مهمی برای مختل سازی و از بین بردن اینستکس نخواهد کرد.  ولی اگر اینستکس بخواهد وسیع‌تر عمل کند آن‌وقت آمریکا جلوی اروپا خواهد ایستاد و اروپا احتمالاً در مقابل آمریکا کمر خم خواهد کرد و عقب‌نشینی خواهد کرد    .

این کارشناس اقتصادی اظهار داشت: از سویی دیگر ارتباطی که مقامات اروپایی بین FATF و ساختار INSTEX برقرار کرده و این دو را به هم مشروط کرده‌اند، ارتباط فنی نیست. جنسی که برای کانال مالی اروپا طراحی‌شده یک شناخت همه‌جانبه از ذینفعان دارد. وی تصریح کرد: لذا با یک «باج‌ستانی موازی امنیتی» مواجه هستیم، نه یک «پیش نیاز فنی».

اگر اینستکس در سطح کنونی خود باقی بماند، آمریکا عکس‌العمل خصمانه‌ای در مقابل آن نخواهد داشت.  البته آمریکا شعارهایی بر ضد اینستکس خواهد داد ولی در عمل کار مهمی برای مختل سازی و از بین بردن اینستکس نخواهد کرد.  ولی اگر اینستکس بخواهد وسیع‌تر عمل کند آن‌وقت آمریکا جلوی اروپا خواهد ایستاد و اروپا احتمالاً در مقابل آمریکا کمر خم خواهد کرد و عقب‌نشینی خواهد کرد    .

این کارشناس اقتصادی اظهار داشت: از سویی دیگر ارتباطی که مقامات اروپایی بین FATF و ساختار INSTEX برقرار کرده و این دو را به هم مشروط کرده‌اند، ارتباط فنی نیست. جنسی که برای کانال مالی اروپا طراحی‌شده یک شناخت همه‌جانبه از ذینفعان دارد. وی تصریح کرد: لذا با یک «باج‌ستانی موازی امنیتی» مواجه هستیم، نه یک «پیش‌نیاز فنی».

شاکری گفت: درمجموع جزئیات مهمی وجود دارد که هنوز به آنها فکر نشده است؛ اگر بخواهیم فرض کنیم INSTEX نقطه کانونی و مرکزی از نقشه آتی ارزی ایران در دوره پسابرجام است، اشتباه می‌کنیم؛ حداکثر در نقطه‌ای که خیلی برنامه ویژه‌ای داشته باشیم می‌تواند یک بال کمکی باشد آن‌هم مشروط به‌کار کردن بال‌های دیگر. وی یادآور شد: به‌طورکلی راه‌اندازی INSTEX بسیار دیرهنگام بود و به لحاظ فنی آن‌قدر هم قابل دفاع نیست.
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی ستاد حقوق بشر، به‌هرحال تا جایی که موضوع رسانه‌ای شده است، هنوز جزئیات این سازوکار مشخص نیست و تنها روی یک تکه برگه نوشته‌شده است حتی در کنفرانس خبری مشترک سه کشور نماینده‌ای از ایران حضور نداشت برای قرائت این بیانیه!

اینستکس فقط یک نقشه یا طرح است که فعلاً برای ارتباط تجاری با ایران معرفی‌شده است. هنوز از نظر عملیاتی واقعاً مشخص نیست تا چه اندازه کارایی دارد و می‌تواند نیازهای ایران را تأمین کند.

کارشناسان اقتصادی معتقدند که مهم‌ترین مشکل این سازوکار تحریم‌های امریکا و عدم استفاده از دلار است که این مشکل به قوت خود باقی‌مانده است!

اما یک استثنا وجود دارد آن‌هم بنگاه‌های کوچک و متوسط اقتصادی است که قصد تجارت با امریکا را ندارند،  سایر شرکت‌های بزرگ بعید است که وارد این ساز و کار شوند.

اما اینکه آیا اروپا می‌تواند همان شرکت‌های کوچک را هم دور تحریم خارج کند یا خیر باید گفت که برابر هرگونه اقدام فنی یا حتی حقوقی، امریکایی‌ها با تحریم پاسخ اروپا را خواهند داد، به این معنا که  فقط اسم شرکت‌ها، بانک‌ها و یا هر نوع واسطه‌ای که با ایران وارد معامله می‌شود، به‌دست امریکایی‌ها برسد؛ آنها  از تحریم‌های یک‌جانبه علیه آن شرکت استفاده می‌کنند. به این معنا علناً اینستکس کارایی نخواهد داشت!

زارعی کارشناس مطالعات اروپا در این باره به خبر آنلاین گفت: اینکه در کل ساز و کار به تجارت حقوق بشری تقلیل پیدا کرد، دلیلش ادعای امریکایی‌ها بود که گفتند تحریم‌ها به مردم ایران ضرر نمی‌زند یا شامل کالاهای اساسی (همان دارو و غذا)، نخواهد شد. هم‌اکنون بین برخی از کارشناسان این نگرانی وجود دارد که این سازوکار حتی تا پایان سال میلادی هم عملیاتی نشود. یا اینکه شرکت‌ها اصلاً به استقبال آن نیایند. از طرف دیگر هر نوع تجارتی باید با پوشش بیمه‌ای انجام شود. بعد از خروج امریکا به‌طور مثال دولت آلمان تنها حدود یک میلیارد یورو برای تجارت شرکت‌های آلمانی با ایران را تضمین کرده بود. که درواقع شامل صادرات به ایران می‌شود. الآن باید دید این رقم افزایش پیدا می‌کند یا این سازوکار مشکل بیمه را درون خودش حل می‌کند یا خیر؟

اقتصاد اروپا در اقتصاد آمریکا ادغام‌شده است و اتحادیه اروپا تاکنون نشان نداده که نه می‌خواهد و نه می‌تواند رقیب جدی برای آمریکا باشد.  اینستکس خیلی ضعیف‌تر از آن است که چالشی در برابر قدرت اقتصادی آمریکا و تحریم‌های این کشور باشد. باید این را در نظر داشته باشیم که اراده و توانائی دو موضوع مختلف هستند. اروپا ممکن است که مصمم به همکاری با ایران باشد ولی توانائی مقابله با آمریکا را ندارد.  به‌علاوه، اروپا  به‌هیچ‌عنوان منافع رابطه خود با آمریکا را برای ایران به خطر نخواهد انداخت. مسئولین در ایران باید نگاهی واقع واقع گرایانه به اروپا داشته باشند نه نگاهی خوش باورانه.

محمدصادق کوشکی در گفت‌وگو با  میزان، با اشاره به ثبت رسمی مکانیسم مالی ایران - اروپا موسوم به «اینس‌تکس»، گفت: (اس. پی. وی) یک بسته خیلی مبهم بود؛ چون از طرف اتحادیه اروپا به نتیجه نرسید و به آن عمل نکردند، INSTEX تنها منحصر به سه کشور آلمان، انگلیس و فرانسه شد.
 در شرایط فعلی INSTEX «اینس‌تکس» تا حدودی از ابهام خارج‌شده و موارد کاربرد آن مشخص‌شده است.  کاربردش در خصوص نفت در برابر غذا است.
عضو هیئت‌علمی دانشگاه تهران اضافه کرد: INSTEX «اینس‌تکس»، عملاً در عرصه‌ای بازشده که ما نیاز چندانی به آن نداریم؛ اولاً مواد غذایی خاصی از اروپا وارد نمی‌کنیم و دومین نکته اینکه حتی دارو و مواد اولیه آن را عمدتاً از کشورهای غیر اروپایی مانند هند وارد می‌کنیم.

حسن عابدینی روزنامه‌نگار باسابقه کشورمان در مطلبی برای خبرگزاری میزان نوشته است: اقدام اروپایی‌ها جنبه نسیه دارد و عملیاتی شدن آن در فضایی مبهم وعده داده‌شده است. هنر سیاستمداران و رسانه‌های غربی در تصویرسازی دروغین و غش در معامله ریشه تاریخی دارد.

مهدی محمدی کارشناس مسائل راهبردی طی یادداشتی که در روز شنبه در روزنامه وطن امروز منتشر شد، نوشت: با توجه به اصرار اروپایی‌ها به کامل شدن برنامه اقدام FATF در ایران به‌عنوان پیش‌شرط عملیاتی شدن Instex، ۲ نگرانی فوق‌العاده مهم ایجاد می‌شود: یک- اروپایی‌ها تازه این موسسه را ثبت کرده‌اند و شواهد نشان می‌دهد می‌خواهند آغاز به‌کار عملی آن را مشروط به تصویب نهایی CFT و پالرمو در ایران کنند. در این صورت Instex نه‌تنها سبک کننده فشارها نخواهد بود بلکه خود به ابزار فشاری جدید بر ایران به‌منظور گرفتن امتیازهای بیشتر بدل خواهد شد. دو- از این مهم‌تر، احتمالاً Instex فقط با آن دسته از مؤسسات مالی و شرکت‌ها در ایران کار خواهد کرد که استانداردهای مقابله با تأمین مالی تروریسم و پول‌شویی مدنظر اروپا را کامل اجرا کنند و این یعنی، این مکانیسم جدید خود به چشمه‌ای جدید برای تزریق پرفشار خودتحریمی و قطع همکاری بخش خصوصی با نهادهای مورد هدف در ایران تبدیل می‌شود.

این در حالی است که وزیر خارجه کشورمان در واکنش Instex آن را تنها یک گام سیاسی مهم خواند. همچنین سخنگوی دستگاه دیپلماسی نیز گفت، استقبال می‌کنیم اما این گام اول است!

3 اشکال عمده در رابطه با کانال ویژه مالی اروپا و ایران

دکتر محمد جواد لاریجانی دبیر ستاد حقوق بشر کشورمان و تحلیلگر ارشد در امور سیاسی در پاسخ به سئوالی مبنی بر ارزیابی خود از کانال ویژه مالی اروپا و ایران که روز گذشته دولت‌های اروپایی به صورت رسمی آن را اعلام کردند، سه اِشکال عمده این اقدام را برشمرد و اظهار کرد: آنچه توسط سه کشور اروپایی به عنوان یک ترتیبات خاص مالی برای دور زدن تحریم‌ها و به نحوی منفعت رسانی به ایران از برجام، با بوق و کرنای فراوان اعلام شده، دارای سه اشکال عمده است.

وی با اشاره به اینکه این موضوع بسیار دیر اعلام گردیده است، تاخیر فوق را حساب شده دانست و گفت: اروپایی‌ها بنا بود ظرف دو سه هفته پاسخ دهند، ولی به خیال خودشان عمدا برای هماهنگی با آمریکا صبر کردند که اوضاع اقتصادی ایران هم آسیب ببیند.

دبیر ستاد حقوق بشر کشورمان در تبیین اشکال دوم تصریح کرد: این کانال مالی بسیار محدود است، اگر بنابود در رابطه با اقلام دارویی و غذایی حساس بحث کنیم که این منافع ما از برجام نیست؛ چراکه این موضوعات در قطعنامه‌های سازمان ملل استثنا شده است و در همه تحریم‌هایی که در دنیا برای کشور‌ها می‌گذارند غذا و دارو استثنا می‌شود، لذا این دیگر منت ندارد.

محمد جواد لاریجانی خاطرنشان کرد: مسئله در برجام، رفع تحریم‌های وسیعی است که بر علیه ما وجود دارد نه دارو و غذا که این اتفاق نیفتاده است.

دبیر ستاد حقوق بشر کشورمان با اشاره به اشکال سوم که از دو اشکال دیگر مهمتر است، ادامه داد: تمام این موارد نسیه است و هیچکدام نقد نیست، در مورد همه آن‌ها باید دوباره سیستم عمل کند، راه بیفتد و بعد ببیند که چه می‌شود، در واقع روی کاغذ متنی را در وزارت دارایی فرانسه درست کردند که اصلا معلوم نیست چیست و سر و ته ندارد.
وی با اشاره به اینکه در این سازوکار مالی در سیستم تقنینی کشورمان دخالت آشکار شده است، افزود: اروپایی‌ها این همکاری را به تصویب سریع لوایح مربوط به FATF منوط کرده‌اند.

کد مطلب: 70954
زمان انتشار: چهارشنبه 17 بهمن 1397 - 14:29:34
نظرات
هیچ نظری درباره این مطلب تا کنون به ثبت نرسیده است.
فرم ارسال نظر

نام (اختیاری)

پست الکترونیک (اختیاری)  

آدرس وب سایت یا وبلاگ

نظر شما  

لطفا حاصل عبارت را در باکس مقابل وارد نمایید:

 = 7-3

دیگر مطالب