به روز شده: 3 ساعت و 36 دقیقه قبل
کد مطلب: 72485
زمان انتشار: سه شنبه 17 اردیبهشت 1398 - 10:26:12

هشدار «خروج ایران از ان. پی. تی» جدی است؟

هشدار «خروج ایران از ان. پی. تی» جدی است؟
حقوق بشر  > ایران  -  بحث خروج از ان. پی. تی در شرایطی که کشور تحت فشار‌های روزافزون رژیم آمریکا و بعضا متحدانش قرار دارد، می‌تواند یکی از گزینه‌ها باشد اما انجام اقداماتی در حوزه صنعت هسته‌ای و فضای اقتصادی کشور می‌تواند تبعات منفی این تصمیم را کاهش دهد و یا ضرورت انجام آن را منتفی سازد.

 چندی قبل پس از اعلام خبر عدم تمدید معافیت‌های نفتی ایران و تاکید رژیم آمریکا بر صفر کردن صادرات نفت کشورمان، محمدجواد ظریف از روی میز بودن گزینه خروج ایران از«ان. پی. تی» سخن گفت.


پیمان منع گسترش سلاح هسته‌ای که به اختصار به آن ان. پی. تی گفته می‌شود در سال ۱۹۶۷ به صورت محدود بین چند کشور به امضا رسید. طبق مفاد این پیمان، چین، فرانسه، روسیه، انگلیس و آمریکا در گروه دارندگان رسمی سلاح هسته‌ای قرار گرفتند و سایر کشور‌ها که بعد‌ها تعداد آن به بیش از ۱۸۰ کشور رسید، در گروه کشور‌های غیربرخوردار از سلاح هسته‌ای جای گرفتند.

هدف اصلی این معاهده جلوگیری از گسترش سلاح‌های هسته‌ای و پیگیری مذاکرات خلع سلاح هسته‌ای است. یاری رسانی به کشور‌های غیر هسته‌ای در راه به‌کارگیری فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای از دیگر اهداف آن به شمار می‌رود. نظارت بر اجرای معاهده ان. پی. تی و پروتکل الحاقی آن برعهده آژانس بین المللی انرژی اتمی است که خود یکی از آژانس‌های تخصصی سازمان ملل متحد محسوب می‌شود.

ایران در سال ۱۹۶۸ (۱۳۴۷ش) این پیمان را امضا و و دو سال بعد آن را در مجلس شورای ملی به تصویب رساند. بر این اساس فعالیت‌های هسته‌ای ایران که از سال ۱۳۲۹ آغاز شده بود و در سال ۱۳۵۳ با تأسیس سازمان انرژی اتمی ایران و امضای قرارداد ساخت نیروگاه اتمی بوشهر شکل جدی پیدا کرد، تحت نظارت آژانش بین المللی قرار گرفت.

از زمان پیروزی انقلاب اسلامی در ایران فعالیت‌های هسته‌ای یکی از موضوعات مورد توجه غرب بود، تا اینکه در نهایت در دهه ۸۰ و اعلام اخباری در مورد پیشرفت کشورمان در بحث غنی‌سازی اورانیوم، آمریکا و متحدانش تلاش کردند پرونده‌ای علیه ایران در شورای امنیت باز کنند.

در نتیجه تحولات مختلفی که شامل تحریم‌ها و مذاکرات متعدد می‌شد، تیم مذاکره کننده دولت روحانی توانست به توافق هسته‌ای تحت عنوان برجام دست یابد. بر طبق این توافق باید تحریم‌های هسته‌ای ایران برداشته و امکان برقراری تجارت و مبادله با سایر کشور‌ها فراهم می‌شد. در ازای این مساله، کشورمان باید برخی محدودیت‌های هسته‌ای را برای یک بازه زمانی مشخص می‌پذیرفت.

اما کمی بیش از یکسال از آغاز اجرای برجام و با تغییر دولت در آمریکا، رژیم ایالات متحده در ۱۸ اردیبهشت سال گذشته رسما از این توافق خارج شد و با اعمال محدودیت‌های مختلف و بازگشت تحریم‌های یکجانبه تلاش کرد ایران از منافع برجام برخوردار نشود.

در همین راستا با تشدید فشار‌های آمریکا بر شرکای تجاری ایران، شرکت‌های خارجی که در فضای پس از برجام برای عقد قرارداد به کشور آمده بودند از ترس مجازات‌های کاخ سفید ایران را ترک کردند. اقدام در جهت صفر کردن صادرات نفت ایران و اخیر اعلام ورود به حوزه تحریم محصولات پتروشیمی، بیانگر روند صعودی فشار‌های اقتصادی بر کشور است.

آیا ایران امکان خروج از ان. پی. تی را دارد؟
در نتیجه این وضعیت محمدجواد ظریف هفته گذشته در اقدامی واکنشی به برنامه‌های آمریکا اعلام کرد خروج از ان. پی. تی یکی از گزینه‌های جمهوری اسلامی ایران است. این مساله در شرایطی عنوان شد که اروپا نتوانسته به وعده‌های خود برای ایجاد فضای تداوم تعاملات تجاری جامه عمل بپوشاند و حتی پس از چندین ماه تاخیر، نمی‌توان امیدی به عملیاتی شدن شرکت اینستکس به عنوان کانال ارتباطی ایران و اروپا داشت.

در همین رابطه حسن بهشتی‌پور کارشناس مسائل هسته‌ای به خبرنگار سیاسی میزان گفت: «امکان خروج کشور‌ها از ان. پی. تی وجود دارد چنانکه کره شمالی چندین سال قبل این کار را انجام داد. اما با توجه به هزینه‌هایی که این کار می‌تواند برای کشورمان داشته باشد، باید آخرین تیری در نظر گرفته شود که می‌توانیم شلیک کنیم.»

وی تصریح کرد: «ان. پی. تی سند پایه هسته‌ای است و بر طبق همین سند ما می‌توانیم بگوییم انرژی هسته‌ای حق مسلم ماست و برجام نیز مبتنی بر این معاهده امضا شد؛ بنابراین خروج از این معاهده به معنای خارج شدن از چارچوب و ترتیبات اجرایی مدنظر آن است. اما پیش از این کار، ما می‌توانیم اقدامات دیگری انجام دهیم که شاید برای اعلام نارضایتی شدید ایران از وضعیت موجود، نیازی به ترک ان. پی. تی هم نباشد.»

این کارشناس مسائل هسته‌ای خاطر نشان کرد: «طبق برجام ایران یکسری نظارت‌ها، کنترل‌ها و محدودیت‌ها را پذیرفته است. برای مثال ایران قبول کرده که غنی سازی تا سطح ۳.۶۷ درصد انجام شود در حالی که طبق مفاد ان. پی. تی الزامی بر این کار نیست. براین اساس در حوزه کنترل و نظارت هم تعهداتی که ایران در برجام پذیرفته را می‌تواند متناسب با اقدامات طرف مقابل کاهش دهد، به گونه‌ای که نقض مفاد ان. پی. تی هم نباشد.»

همچنین فواد ایزدی کارشناس مسائل امور بین‌الملل نیز در این خصوص به خبرنگار میزان گفت: «روند فعلی به نفع ما نیست. در حال حاضر ما با تحریم‌های قبل برجام، بعد برجام و محدودیت‌های توافق هسته‌ای روبرو هستیم. وضعیت کنونی مناسب نیست و باید واکنش درخوری به آن داشت، اما تنها نکته‌ای که دولت تاکنون عنوان کرده است این است که صبر ما در حال لبریز شدن است و اروپا دیگر فرصت چندانی ندارد. افزایش فعالیت‌های ضد ایرانی آمریکا به دلیل این است که هزینه‌ای از این بابت نمی‌پردازند. در این شرایط گام نخست نمی‌تواند خروج از ان. پی. تی باشد.»

این کارشناس حوزه بین‌الملل نیز با تاکید بر امکان انجام اقدامات هسته‌ای که نقض برجام محسوب نمی‌شود اظهار داشت: «قدم اول این است که باید در حوزه صنعت هسته‌ای کار‌هایی که نقض برجام نیست، اما پیام روشنی برای طرف مقابل دارد را انجام داد. اگر این کار نتیجه نداشت و روند فشار‌ها کاهش نیافت، به سمت خروج از برجام برویم و اگر بازهم موثر نبود، بحث خروج از ان. پی. تی مطرح شود. واقعیت این است که آمریکا یکسال قبل از برجام خارج شد و دیگر دلیلی بر ماندن ایران در این توافق نیست، زیرا سودی هم از آن عاید کشور نمی‌شود.»

دلیل طرح گزینه خروج از ان. پی. تی از سوی وزارت خارجه
با توجه به حساسیت حضور ایران در این معاهده و اجرای ترتیبات آن زیر نظر آژانس بین المللی انرژی اتمی به ویژه پس از بیش از ۱۵ سال از فراز و فرود‌های مذاکره‌ای با غرب، این سوال مطرح است که چرا وزارت خارجه و شخص آقای ظریف در اولین واکنش خود به تشدید فشار‌های آمریکا، بحث خروج از ان. پی. تی را عنوان کرد؟

در این باره بهشتی‌پور معتقد است: «بیان این مساله موید آن است که ایران تا آخر این کار در میدان حضور دارد، دست بسته نیست و تمام امکاناتش را مورد بررسی قرار می‌دهد. نکته مهم آنکه بیان گزینه خروج از ان. پی. تی به معنای این نیست که فردا ایران از این معاهده خارج خواهد شد.»

ایزدی هم تصریح کرد: «اظهار این میزان این شدت عمل در مساله هسته‌ای خوب است، اما مهم آن است که طرف مقابل هم آن را جدی تلقی کند. اگر در حالی که به خروج از ان. پی. تی اشاره می‌شود، بحث مذاکره با آمریکا نیز مطرح شود، مقامات واشنگتن هیچ کدام را باور نمی‌کنند. خروج از برجام و حتی این معاهده منعی ندارد، اما بهتر آن را زمانی انجام دهیم که مطمئن شویم هشدار‌های لازم به طرف مقابل داده شده است.»

بر این اساس اشاره ظریف به خروج از ان. پی. تی، اگرچه اقدامی واکنشی به افزایش فشار‌های آمریکا بود، اما برای باورپذیر کردن این تهدید همانطور که عنوان شد، لازم است اقداماتی در حوزه تعهدات برجام و صنعت هسته‌ای کشور صورت بگیرد تا طرف مقابل هزینه فشارهایش بر ایران را درک کند.

نکته مهم‌تر آنکه طبق نظر بهشتی‌پور این راستا افزایش تحرکات هسته‌ای به تنهایی کافی نیست و باید اقتصاد کشور را نیز ساماندهی کرد. از دید وی لزوم صرفه‌جویی در تمامی ارکان قوای سه‌گانه و ساختاری‌های خدماتی کشور بر مبنای آرایش اقتصاد جنگی، دشمن را به این نتیجه می‌رساند که سلاح تحریم اثربخشی لازم را ندارد.

در واقع مقابله با افزایش فشار‌های دولت آمریکا نیازمند انجام اقدامات ویژه در تمامی حوزه‌های سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی است و ورود به فعالیت هسته‌ای برای ارسال پیام به طرف مقابل، این مساله را تکمیل خواهد کرد. اینگونه ضمن بیان حقانیت ایران در موضوع هسته‌ای، افکار عمومی داخل با تصمیم حاکمیت همراه خواهد شد تا حتی اگر لازم باشد از ان. پی. تی خارج شویم ملت نیز تبعات آن را پذیرفته و با آن همسویی خواهند داشت.
کد مطلب: 72485
زمان انتشار: سه شنبه 17 اردیبهشت 1398 - 10:26:12
نظرات
هیچ نظری درباره این مطلب تا کنون به ثبت نرسیده است.
فرم ارسال نظر

نام (اختیاری)

پست الکترونیک (اختیاری)  

آدرس وب سایت یا وبلاگ

نظر شما  

لطفا حاصل عبارت را در باکس مقابل وارد نمایید:

 = 7+1

دیگر مطالب